Zanim wejdziesz, przeczytaj :)

1) Materiały wykorzystane przez nas ( zdjęcia, rysunki, opisy ) służą tylko celom dydaktyczno - informacyjnym, nie czerpiemy z działalności żadnych korzyści. Wykorzystujemy materiały zarówno własne, jak również pozyskane w internecie, lecz tylko by ukazać czytelnikom piękno naszego świata :). Materiał internetowy pozyskujemy legalnie (nie jest on zastrzeżony prawami autorskimi, pochodzi ze źródeł masowych i edukacyjnych) - nie kradniemy niczyjej pracy. Jeśli jednak znajdziesz u nas swoje materiały bez wyraźnej zgody (mogło zdarzyć się niedopatrzenie z naszej strony) i poczujesz się urażony - prosimy, poinformuj nas, a natychmiast znikną one z naszych łamów :)
2) Blog nie ma charakteru naukowego. Jest to strona popularyzatorska. W miarę naszych możliwości (i ponieważ historia to nasze hobby) staramy się jak najwięcej umieszczać informacji historycznych oraz korzystać z literatury tematycznej, niemniej nie gwarantujemy "nieomylności" :)
3) Ilustracje opatrzone znakiem wodnym są naszą prywatną własnością. Jeśli znalazłeś tutaj przydatną ilustrację - napisz do nas. Podobnie rzecz ma się z zamieszczanymi tekstami.

Komentarze

Przywracamy możliwość komentowania wpisów na blogu. Oczywiście przypominamy, że komentarze anonimowe nie będą mogły liczyć na odpowiedź :)
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Smereczne. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Smereczne. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 25 grudnia 2017

Oczami wędrowca - Smereczne

Witajcie,

dzisiaj chcemy zabrać Was w miejsce wyjątkowe. Kiedyś ta okolica tętniła życiem, stały tutaj chyże, a mieszkańcy dzielili dolę i niedolę okolicznej ziemi. Dzisiaj pozostał tylko jeden krzyż i pamięć ludzka.
Zapraszamy na spacer po Smerecznym.

W Smerecznem, nieco na uboczu od szlaku...

Wioska znajdowała się w dolinie potoku Smereczanka, wypływającego tak jak Wadernik, ze stoków wzgórza Wapno (599 m n. p. m.). Od północy wspomniany szczyt, a właściwie podłużny masyw z najwyższym szczytem zwanym właśnie Wapno niemal wbija się klinem w dolinę Smereczanki. Południowe krańce wsi zamykają stoki m. in. Błudnej (568 m n. p. m.). Od zachodu wieś dochodziła do przełęczy (513 m n. p. m.) rozdzielającej Wadernik (565 m n. p. m.) i Kamiennik (570 m n. p. m.). Na wschodzie zaś wioska dochodziła do wsi Tylawa.

Trochę historii jak zwykle ☺

Niewiele można o wiosce powiedzieć. Oficjalne dokumenty wspominają o niej dopiero w 1785 roku. Wieś musiała już długo istnieć, bo wtenczas wymieniono aż 160 mieszkańców. Prawdopodobnie wieś powstała pod koniec XVI wieku, lokowana na fali wołosko - ruskiej migracji. Stanisław Kłos wspomina rok 1592 jako datę pierwszej wzmianki - miała to być wieś prywatna, wówczas własność rodu Męcińskich. Zapewne właśnie XVI wiek należy uznawać za okres powstania osady - wtedy zresztą na terenie Beskidu Niskiego powstało ich najwięcej.

Jedyny ocalały we wsi krzyż...


Wioska była  niewielka. Mieszkańcy - grekokatoliccy Rusini należeli do parafii w Mszanie. Wioska nie posiadała też swojej świątyni ani cmentarza. Sama nazwa wsi pochodzi od świerka. Zapewne musiały tutaj występować w znacznej liczbie, co też dziwi bo okolice przełęczy Dukielskiej nie są przez te drzewa lubiane.

Dopiero w XIX wieku zaczęło się tutaj "coś dziać". Otóż odkryto tutaj złoża ropy naftowej, powstały dwie kopalnie - jedna w 1875 roku, druga w 1881. Obydwie należały do spółki, której członkiem był znany dobrze wszystkim Ignacy Łukasiewicz.

Niewiele się tutaj zmieniało na przestrzeni lat - w roku 1880 naliczono 158 mieszkańców, w tym 148 Rusinów. Ziemia, podobnie jak w sąsiedniej Wilszni nie była zbyt urodzajna. Pewne źródło dochodu dawały okoliczne lasy, mieszkańcy znaleźli też zatrudnienie w przemyśle naftowym.

Wielka Wojna przyniosła do Smerecznego zniszczenie. Austriacy wysiedlili mieszkańców do sąsiednich wiosek, a większość zabudowań spalili. Wieli Smereczan opuściło wioskę wraz z wojskami rosyjskimi w 1915 roku - obawiali się szykan ze strony władz C.K. Ciekawe były ich dzieje, wielu z nich trafiło na prawdę daleko od domu. I tak ludzie tułali się po Ukrainie, Syberii, Sycylii (!), Albanii, Azji Środkowej.. Powrót każdego "wygnańca" był dla wioski małym świętem - tańczono przy cygańskiej muzyce, śpiewano i opowiadano swoje przygody.

Czy iść od strony Wilszni, czy od Tylawy, natkniemy się na bobrowiska

to akurat z wiosennej pory 

W latach 30 XX wieku Smereczne, podobnie jak i Mszana oraz Wilsznia przeszło na prawosławie. Tutaj z kolei pojawia się kwestia świątyni prawosławnej. Wiele przewodników nadmienia o istnieniu obiektu, ale "nie wiadomo gdzie". Smereczne było mała wsią, ubogą, podobnie jak i pobliska Wilsznia. Bardziej prawdopodobne wydaje się, że mieszkańcy mogli korzystać z czasowni w Wilszni właśnie, być może nawet mogli udzielić wsparcia przy samej budowie obiektu. Na terenie Smerecznego nie ma żadnych śladów, żadnego cerkwiska - a takie obiekty w pamięci się zachowywały, nawet jeśli ówczesna sytuacja polityczna temu nie sprzyjała. Jednak nie można przesądzać sprawy - może w przyszłości ktoś tą kwestię rozwiąże?

Wybuch II wojny światowej nie zapowiadał kataklizmu. Okres okupacji był raczej spokojny, chociaż uciążliwy (prace przymusowe, kontyngenty żywności). Niemcy wznieśli w Smerecznym strażnicę graniczną, dość dobrze umocnioną. W okolicy z kolei działała Armia Krajowa (oddział J. Czuchry "Orskiego"). Co ciekawe, podczas budowy strażnicy i regulacji biegu potoku wykorzystano jako materiał macewy z dukielskiego kirkutu - część z nich trafiła do Muzeum Kultury Ludowej w Zyndranowej. W 1944 roku AK próbowała zdobyć kasarnię, jednak po kilku godzinach walki oddział musiał się wycofać.

Kaplica z dzwonem, postawiona w 2006 roku

I tablica z nazwiskami ofiar walk w 1944 roku

Gdy w 1944 roku front się zbliżał, Niemcy opuścili wieś. Jednak radość mieszkańców była przedwczesna - w 2 połowie września 1944 roku powrócili, przygotowując wieś do obrony. Walki były bardzo zacięte. Ostrzał artyleryjski, bombardowanie z powietrza, wykorzystanie broni pancernej - wszystkie te czynniki doprowadziły do zniszczenia wsi. Większość mieszkańców zdołała się schronić w sąsiednich wioskach (Mszana, Olchowiec) ale 13 osób zginęło. Po zakończeniu walk ukazał się powracającym straszliwy widok - zniszczone domostwa, sady, wybite zwierzęta. Nie było do czego wracać, i większość wyjechała w 1945 roku do ZSRR. Nieliczni, którzy jednak postanowili pozostać, w 1947 roku zostali wysiedleni na zachód. Wieś przestała istnieć.

Po wojnie tereny wsi z wolna porastały samosiejkami, jednak w latach 80 teren ten przejął zakład "Igloopolu" z pobliskiej Mszany. Rekultywacja gruntów pozacierała resztę, i tak nikłych śladów po wsi.
Dzisiaj niewiele nam mówi, że kiedyś była tutaj wioska.

Cerkiew w Tylawie, widziana z drogi do Smerecznego

Przy starej drodze można zobaczyć stary krzyż przydrożny, wykuty w Krośnie przez niejakiego W. Dudka w 1894 roku. Dotrzeć do niego jest najłatwiej, idąc od granicy MPN - dokładniej od tablicy z mapą. Wtenczas trzeba iść łąkami na wprost, i jest duża szansa by wiosną lub jesienią go odnaleźć.
Krzyż jest wysoki, częściowo remontowany. Charakterystyczna jest czaszka Adama u stóp Chrystusa - przeglądając internet, zauważyliśmy że właśnie ten element najbardziej ludzi interesuje.

Kilkadziesiąt metrów od krzyża znajdują się ruiny strażnicy niemieckiej. Dość dobrze zachowane ruiny zniszczyli pracownicy Igloopolu w latach 80. Do dziś przetrwały tylko resztki kaponiery. Jednak wiadomo jak strażnica wyglądała, bo zachowały się jej zdjęcia.

W 2006 roku, przy obecnej drodze gospodarczej prowadzącej ze Smercznego do Tylawy postawiono drewnianą kaplicę z dzwonem. Bardzo podobny obiekt stoi również w Regietowie. Planowano ustawić takie kaplice też w innych nieistniejących wsiach, ale chyba zaniechano tego projektu. Przy kaplicy postawiono pamiątkowy głaz z m. in. nazwiskami osób, które zginęły podczas działań wojennych.

Pozostałości kasarni - znajdują się niedaleko krzyża

tak sobie do Wilszni można przyjemną drogą iść...

Przez wieś prowadzi żółty szlak pieszy Tylawa - Olchowiec - Baranie. Bardzo przyjemna trasa, chociaż np. w Smerecznym błotnista droga, pracowicie rozgniatana przez maszyny skutecznie potrafi człowieka sponiewierać. Ale takie już uroki gór - kto nie lubi, niech nie idzie ☺ Oczywiście żartujemy.
Jest jeszcze jeden szlak. Rowerowy, wiodący tą samą trasą co i szlak pieszy. Zanim się nim wybierzecie dobrze się zastanówcie - bo ta trasa jest wymagająca - potrzeba nie tylko dobrego sprzętu, ale i kondycji. Wędrując tędy spotykaliśmy cyklistów, goniących ostatkiem sił i z nadzieją w oczach pytających czy dalej "jest lepiej". Otóż nie było. Tak więc bezpieczniej jest jednak przejść się z plecakiem.

Widok z przełęczy między Wadernikiem i Kamiennikiem

Latem łąki w Smerecznym pięknie pachną ziołami..

Ze wspomnianej w tekście przełęczy (między Wadernikiem i Kamiennikiem) roztacza się całkiem ładny widok - chociaż nie zobaczycie stąd Tatr. Niemniej warto wejść, tym bardziej że nie wymaga to jakiegoś dużego wysiłku. Idąc szlakiem, można zobaczyć w tej okolicy dwie kopanki ogrodzone żerdziami. W dolinie, już bliżej Tylawy można zobaczyć bobrowe tamy, żeremia, jeziora.. I mimo ludzkiej działalności, mają się tam chyba dobrze.

Kończąc, chcieliśmy Wam polecić gorąco te okolice. Spacer z Tylawy przez Smereczne (lub też z Olchowca) sprawia na prawdę dużo frajdy. Można podziwiać przyrodę, piękne widoki, zobaczyć ślady po dawnych mieszkańcach, a także - przejść do refleksji nad sensem prowadzenia wojen...



Koniecznie zapraszamy!

Pozdrowienia.





Źródła inf.:

Kłos S., 2010, Krajobrazy nieistniejących wsi
Grzesik W., Traczyk T., Wadas B., 2012, Beskid Niski od Komańczy do Wysowej
Luboński P. (red.), 2012, Beskid Niski, przewodnik prawdziwego turysty







niedziela, 18 września 2016

Za żółtymi znakami: szlak pieszy Tylawa - Olchowiec - Baranie

Witajcie,
wracając po wakacjach mamy w głowach pełno wspomnień związanych z tym czasem. I mimo, że był to dość szalony okres w naszym życiu znaleźliśmy nieco czasu na wędrówki po Niskim. Jedną z nich było przemierzenie żółtego szlaku od Tylawy do Baraniego. Niestety z braku czasu i niedoborów fizycznych nie przeszliśmy na raz tego szlaku. Choć ma to chyba swoje plusy.

kościół (dawna cerkiew)  p.w. Wniebowzięcia MB

Więc od początku. Jako tako szlak w Tylawie zaczyna się od przystanku znajdującego się przy skrzyżowaniu dróg w kierunku na Barwinek i na Komańczę (897). My naszą wędrówkę zaczęliśmy od kościoła p.w. Wniebowzięcia MB (dawniej cerkiew greckokatolicka p.w. Bogurodzicy) z 1787 roku. Jednak polecamy cofnąć się niewielki kawałek drogi by zobaczyć kaplicę prawosławną p.w. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy wzniesioną w miejscu czasowni prawosławnej rozebranej w 1946 r. Jest to o tyle ważne miejsce, że w Tylawie zaczęła się Schizma Tylawska. Wracając do  cerkwi unickiej zawiera podobno piękny XVIII wieczny ikonostas, którego niestety nie udało nam się zobaczyć. Niestety ten odcinek szlaku nie należy do najprzyjemniejszych, ponieważ prowadzi wzdłuż krajowej 9-tki, będącej częścią trasy europejskiej E 371. Jednak za drugim przystankiem (nie licząc tego na skrzyżowaniu) niemal na przeciwko restauracji Domenico  z zajazdem i sklepem jest zejście na bardziej spokojniejszą część trasy. Zejście jest dobrze oznaczone więc nie ma się co obawiać, że je przeoczycie. Po drodze miniecie dwa krzyże, właściwie ukryte za nasypem drogowym.

na szlaku...



Tu zaczyna się dobra kamienista droga, tak, że jeżeli ktoś ma potrzebę może spokojnie poruszać się czterema kołami, aż do szlabanu który znajduje się ok. 500 metrów przed kaplicą w Smerecznym. My swój środek transportu zostawiliśmy pod kościołem (cerkwią) i serdecznie polecamy piesze przejście tego odcinka, ponieważ jest bardzo malowniczy.Jeżeli zaś chodzi o rowery (szlak ten od zejścia biegnie równolegle z zielonym rowerowym) to o ile na tym odcinku może nie być większych problemów, o tyle na dalszej trasie może już problem się pojawić. Wskazana jest dobra kondycja i wyposażenie. Mieliśmy okazje spotkać starszą parę, która była bardzo rozczarowana stanem i skalą trudności "ścieżki rowerowej". Być może byli pierwszy raz w Beskidzie Niskim, który niechlubnie słynie z niezbyt dobrych ścieżek rowerowych. Ale wracając do trasy. Przemierzaliśmy ją w piękne słoneczne przedpołudnie. Wokoło wszystko mocno pachniało rozmaitym zielem. Tak wędrowaliśmy sobie, aż do kaplicy w Smerecznym. W sumie z zamysłu autorki - Margarity Sandowycz - Bąkowskiej miało być to skrzyżowanie chaty łemkowskiej z dzwonnicą. W środku znajduje się faktycznie dzwon z nazwą wsi. Drugi taki obiekt znajduje się w Regietowie Wyżnym. Jednak tak na prawdę nie wiemy obecnie gdzie zaczynało się, a gdzie kończyło Smereczne. Próbowaliśmy szukać pozostałości ruin strażnicy niemieckiej, ale lato nie jest najlepszym okresem do tego rodzaju wypraw. Coś udało się nam znaleźć, ale do dnia dzisiejszego nie jesteśmy pewni co to :)A wielka szkoda. Jedynie co wiemy o Smerecznym to m.in. to, że powstało w XVI wieku. W 1880 liczyło zaledwie 158 mieszkańców. Została zniszczona doszczętnie podczas bitwy dukielskiej 1944 roku. Sami zaś mieszkańcy wyjechali rok później na Ukrainę.

kaplica w Smerecznym

Dalej droga pnie się pod górę i to dość ostro. Jednak bytnością tego wzniesienia na tym miejscu nie byliśmy zdziwieni, gdyż z mapy dostrzegliśmy, że znajduje się tam punkt widokowy. Jak na Niski -  punkt całkiem przedni. Pogoda nam sprzyjała, więc widoki były przepiękne.Ale jak to w górach jest reguła - jest pod górkę - będzie z górki. Myślę, że w życiu też tak jest:). W sumie to szliśmy środkiem łąki, mimo, ze znaki biegły skrajem. Mieliśmy je jednak cały czas na oku-a po co nadrabiać drogi? Poza tym wiedzieliśmy, że mamy przekraczać granicę Magurskiego Parku Narodowego oznaczonego przez tablicę. I praktycznie od tej magicznej granicy zaczynają się trudności z poruszaniem. I nie mam tu na myśli, że nagle nogi odmówiły nam posłuszeństwa (choć one też coś tam się sprzeciwiały) tylko spotkaliśmy wszędobylskie pokłady błota. Co dosłownie parę kroków musieliśmy przeskakiwać błotko czy też omijać kałużę. Ale bez tego nie było by tak wesoło. Z nami jak z dziećmi brudne=szczęśliwe. Przez ten czas rozglądaliśmy się uważnie, ponieważ szukaliśmy cerkwiska w Wilszni. O ile cerkwisko udało się nam chyba znaleźć, o tyle niestety nie odnaleźliśmy cmentarza. Na miejscu dawnej wsi znajduje się tablica z opisem miejscowości, która nieco nam pomogła, ale i pogmatwała w głowach -a może to z gorąca nie mogliśmy się skupić? Ale kto wie może jeszcze wrócimy w tamte tereny w innym czasie z bardziej sprzyjającą pogodą. Na pewno jesienia, gdy roślinność nie jest taka bujna. Po jakimś niedalekim odcinku dochodzimy do jednej z niewielu pozostałości po Wilszni a mianowicie do krzyża przydrożnego. Za nim niemalże po paru krokach znacznie poprawia się droga, która wiedzie do Olchowca. Ale Olchowiec to inna historia




Do Olchowca pojechaliśmy na kermesz wiosną. W sumie to od zawsze byliśmy ciekawi jak to wszystko wygląda. I szczerze jest to bardzo podobne do "naszych" odpustów. Cóż jakoś byliśmy przekonani, że jest to bardziej religijne niż komercyjne wydarzenie. Niemniej jednak warto być na tej imprezie. Ale do rzeczy. Tuż obok cerkwi, która swoją drogą jest urocza, znajduje się kamienny mostek (który jest obecnie remontowany), a który urzekł Kubę. Na wejście na szlak czekaliśmy na naszego dobrego znajomego, który przyjechał wraz z swoim kolegą. Nasz kochany artysta nieco się zagubił na Beskidzkich ścieżkach i wyruszyliśmy później niż zamierzaliśmy jednak humory nam dopisywały. Tutaj spory kawałek drogi przemierzyliśmy samochodami. Ale to dlatego, że chcieliśmy nadgonić nieco czasu. Naprzeciwko jakiejś agroturystyki zostawiliśmy nasze cztery koła i ruszyliśmy na wędrówkę zdobywać Baranie.


Śliczna salamandra, którą spotkaliśmy po drodze na szczyt




Droga na nie jest całkiem przyjemna i porównując do innych szczytów z Korony Beskidu Niskiego stosunkowo łatwa. Bardzo urocza i urozmaicona potoczkami, z których spragnieni świeżej wody korzystaliśmy. Droga wiedzie cały czas wiedzie przez las, a w lesie natknęliśmy się na jednego z jego mieszkańców, a mianowicie smoka karpackiego czyli salamandrę plamistą. Przeurocza gadzina. Tak naprawdę wzniesienie i jakiekolwiek wchodzenie pod górkę zaczyna się pod koniec trasy. Oczywiście szczęśliwi zdobyliśmy ten szczyt i jakie było nasze zdziwienie, gdy zobaczyliśmy na górze turystów, którzy spali w tamtejszej chatce. Chatka jak na turystyczną - bardzo przyjemna. Na Baranim nie można pominąć tego, że znajduje się wieża widokowa, której stan na maj 2016 roku był bardzo zły. Prowadzą na nią dwie drabiny po których strach wejść. Podesty na których się stoi i podziwia widoki też nie są zbyt pewne i najbezpieczniej jak znajduje się na jednym maksymalnie dwie osoby. Widoki owszem warte były tego by wyjść na to ustrojstwo, jednak mamy nadzieję, że w najbliższym czasie stan tej wieży poprawi się znacząco. Podczas odpoczynku na górze uzupełniliśmy zasoby straconej energii. A po zejściu z niej przeszliśmy się po kramach i jednocześnie rozstaliśmy się z naszymi znajomymi. Sami zaś postanowiliśmy zbadać drogę do Wilszni. W tym dniu dotarliśmy jedynie do krzyża, przed którym zmienia się bardzo dobra droga na nieco gorszą. To co pozostało po dawnych mieszkańcach to kilka przydrożnych krzyży. Prócz tego droga jest dość monotonna prosta, ale pełna pięknych widoczków.





Jeżeli chodzi o oznakowanie, to raczej nie ma problemów. Znaki są w dobrym stanie, czytelne i malowane w odpowiednich odległościach. Szlak jest w dobrym stanie technicznym, prócz odcinka MPN - ale myślę że o ile my to możemy wybaczyć i błoto stanowiło dla nas dodatkową atrakcję, o tyle rowerzystom, których spotkaliśmy szczerze współczujemy takiej przeprawy.
Orientacyjne czasy przejścia:
Olchowiec - Baranie: 1h 45min
Tylawa - Olchowiec: 2h 15min
Łączna długość szlaku wynosi około 15 kilometrów.


Na dzisiaj to tyle, serdecznie pozdrawiamy i życzymy udanych wędrówek po beskidzkich szlakach.

Pozdrawiamy



Źródła:
Luboński P., 2012, Beskid Niski. Przewodnik dla prawdziwego turysty
www.beskid-niski-pogorze.pl
Mapa turystyczna Beskid Niski, 2015, skala 1:50 000, Wyd. Compass
"wspomnienia własne"